Home Rodzina z problemem alkoholowym
  • Ośrodki Pomocy Społecznej
  • Ośrodki Pomocy Społecznej
  • Ośrodki Pomocy Społecznej

Uwaga, otwiera nowe okno. Email

Rodzina z problemem alkoholowym

Alkoholizm w rodzinie stanowi jej integralną część. Nadaje strukturę, decyduje o społecznym aspekcie funkcjonowania poszczególnych członków rodziny. Często mówi się, że alkoholizm jest cichym „członkiem rodziny”, którego istnienie wszyscy starają się przemilczeć, ale którym żyją, wokół którego organizują życie oraz któremu wszystko podporządkowują.

Zazwyczaj w rodzinie dzieje się tak, że gdy ktoś zaczyna chorować, wszyscy koncentrują się na osobie chorej. W rodzinie zdrowej uczymy się wzajemnie opiekować, skupienie uwagi przez jakiś czas na chorym jest wskazane i pomaga choremu wyzdrowieć. W rodzinie alkoholowej koncentrowanie się na osobie uzależnionej powoduje, że dzieci stawiane są na drugim miejscu, ich potrzeby są mało lub w ogóle niezauważane. To bardzo trudna sytuacja dla dziecka, gdyż, żeby sobie z nią poradzić musi stworzyć teorię, dzięki, której przetrwa. Często dokonuje zaprzeczenia, że istnieje problem, minimalizuje swoje potrzeby, zaprzecza uczuciom, które przeżywa. Dlaczego tak się dzieje? Trzy żelazne zasady obowiązujące w rodzinie „NIE CZUJ”, „NIE MÓW', „NIE UFAJ”, wpływają na zakłamywanie sytuacji, wypieranie problemu, zamkniecie się na relacje poza rodziną. Wszyscy w rodzinie widzą, że jest problem, ale za każdym razem znajdują racjonalne wytłumaczenie dla zachowań pijącej osoby. W wielu przypadkach nie rozmawiają między sobą. Często wszyscy poza alkoholikiem obwiniają się za stan rzeczy. Dzieci myślą, że gdyby miały lepsze oceny, gdyby były grzeczniejsze, gdyby sprzątały swój pokój...Itp., to rodzic by nie pił. Żona uważa, że mogłaby lepiej dbać o rodzinę, opiekować się dziećmi i dbać o męża... Mechanizm warunkowania opracowany jest do perfekcji. Tak, więc wszyscy starają się ulepszać warunki życia, atmosferę w rodzinie poza alkoholikiem. Zachowanie najbliższych osób alkoholika działa na zasadzie błędnego koła. Nigdy nie ma dobrego rozwiązania a alkoholik za każdym razem znajdzie powód, dla którego będzie mógł się ponownie napić. Takie podejście powoduje wiele konfliktów w rodzinie, wzajemne obwinianie się, nagromadzenie wiele emocji. Pamiętajmy, o obowiązujących zasadach. Powtarzalność zachowań alkoholika wpływa na wzmocnienie przekonania, że nikt nie może się o nich dowiedzieć, okazywanie emocji jest złe, dzielenie się przeżyciami może stanowić zagrożenie dla całej rodziny. Członkowie rodziny w ten sposób rozumieją możliwość przetrwania oraz zachowani swej tożsamości.

Sytuacja zagrożenia wymusza uruchomienie w każdym z nas mechanizmu, który pomoże nam poradzić sobie z trudnością. W rodzinie z problemem alkoholowym każdy obiera jakąś strategię. Literatura podaje kilka mechanizmów obronnych, określanych, jako role: bohater rodzinny, maskotka, aniołek i kozioł ofiarny. W jaką rolę wejdzie dziecko lub w jaką kombinację ról, zależne jest od wielu czynników, między innymi:, którym jest dzieckiem w kolejności urodzin, cech osobowościowych i tempera mentalnych, relacji i więzi, norm oraz wartości w rodzinie.

Każda z tych ról narzuca schemat funkcjonowania, myślenia, sposobu przeżywania i reagowania. Role odrywają rodzinę, dziecko od rzeczywistych problemów oraz chronią przed prawdziwymi uczuciami. Dla osób pracujących z dziećmi wiedza na ten temat jest istotna, gdyż pozwala zrozumieć zachowanie i myślenie dziecka.

Bohater rodzinny – w rodzinie alkoholowej jest jeden bohater rodzinny, który najbardziej ze wszystkich czuje się odpowiedzialny za rodzinę. Dziecko wchodzące w tę rolę stanowi wizytówkę rodziny. Stawia przed sobą trudne zadanie, tj. ukryć problem oraz pokazać, że w domu nic złego się nie dzieje. Stara się być perfekcyjny w tym, co robi, ma poczucie kontroli nad sytuacją w domu. W głębi duszy czuje się słaby, zagubiony. W środowisku rówieśniczym jest liderem, zawsze chętnym do pomocy, w szkole ma dobry kontakt z nauczycielami, zawsze przykładny i grzeczny. Trudno domyśleć się, że w jego życiu dzieje się coś złego, niepokojącego. W rzeczywistości dziecko będące w tej roli by przetrwać, odcina się od swoich emocji, zaprzecza trudnościom, podejmuje najtrudniejsze wyzwania, zawsze stara się pokazać, że jest zadowolone. Skazuje się w ten sposób na samotność, pozbawia się prawa do korzystania z pomocy. By sprostać swemu zadaniu rezygnuje z dzieciństwa. Cała uwaga skoncentrowana na alkoholiku, “żeby tylko było dobrze”, tymczasem rówieśnicy spędzają czas na zabawie, ciesząc się z życia.

Maskotka – “główny rozgrywający”, kiedy alkoholik jest w domu. Dziecko przyjmując tę rolę, przyjmuje również na siebie odpowiedzialność za komfort psychiczny wszystkich w domu, ich bezpieczeństwo, spokój. Wszystko po to, by skupić uwagę na sobie. “Dwoi się i troi”, by zadowolić alkoholika, zagadać, by nie doszło do kolejnego konfliktu w domu, zabawia rodzica, by zminimalizować w nim napięcie. Chce pokazać, że życie można traktować lekko, na żarty. Nie zawsze się udaje, przez co czuje się winny, mało sprawczy, że zawiódł. W środowisku rówieśniczym stara się zachowywać podobnie, jednak doświadcza niezrozumienia, często odrzucenia. Traktowany jest przez środowisko, jako niedojrzałe dziecko, z którym poważnie nie można porozmawiać. Jemu samemu trudno kontaktować się z lękiem, samotnością, bezradnością. Stara się, więc skierować wszystkie swoje siły na przeformułowanie w swoim umyśle rzeczywistości, nadać jej pozytywny charakter poprzez żart, śmiech.

Kozioł ofiarny – zazwyczaj na nim skupiają się wszystkie frustracje rodziny. Odwraca uwagę rodziny od jej rzeczywistych problemów. Dziecko przeżywając sytuację rodzinną, nie radząc sobie z nią próbuję wyrazić bezradność w chodząc w konflikty z rówieśnikami, dorosłymi. Postrzegane jest, jako niegrzeczne dziecko, bardzo często sprawiające problemy wychowawcze. W rzeczywistości jest pełne złości, lęku o siebie i rodzinę, najbardziej świadome, jaki jest problem w rodzinie.

Aniołek – mówi się, że to dziecko “niewidzialne”. Nie sprawia trudności dorosłym. Ma swój świat, w którym buduje sobie bezpieczną rzeczywistość. Nie dopuszcza do swego świata innych, szczególnie dorosłych. Jest w nim dużo lęku, nierozumnie tego, co dzieje się w domu. Stras ie usunąc, by nie przeszkadzać i być jeszcze jednym ciężarem dla innych. Nie ma dobrego kontaktu z rówieśnikami, postrzegany przez nich, jako “milczek”, bez kontaktu. Dla rodziny alkoholowej to tzw. wygodne dziecko. Skoro nie zgłasza potrzeb to znaczy, że jest wszystko w porządku.

Role, które opisałam nazywane są “fałszywymi osobowościami”. Pomagają dzieciom zafałszować prawdę, poradzić sobie z trudnymi przeżyciami.

Jednak, gdy sytuacja w domu zaczyna sie poprawiać nie potrafią się w niej odnaleźć. Nauczyli się żyć, korzystając ze sztywnych schematów, z których bardzo trudno zrezygnować.

Sonda

Czy aktywizacja klientów OPS powinna odbywać się miedzy innymi poprzez szkolenia i warsztaty?
 

Reklama

Linki:
Szkolenia i doradztwo biznesowe
Profesjonalna pomoc psychologiczna i psychoterapeutyczna
Profesjonalne szkolenia dla szkół i uczelni.
Polski Portal Ustawień Systemowych - Hellinger

Kontakt do nas

ul. Nowy Świat 49/208 
00-042 Warszawa

tel/fax +48 22 55 15 443
tel. 792 39 08 14